Ngành sản xuất đứng thứ 17 trên thế giới nhưng xuất khẩu đứng thứ 141 — Nhật Bản trông như một “cường quốc khép kín” nếu đo bằng mức độ phụ thuộc vào thương mại

Trang chủ / Bài đọc

----- ARTICLE BEGINS -----

TITLE: Ngành sản xuất đứng thứ 17 trên thế giới nhưng xuất khẩu đứng thứ 141 — Nhật Bản trông như một “cường quốc khép kín” nếu đo bằng mức độ phụ thuộc vào thương mại

Tỷ lệ xuất khẩu trên GDP đứng thứ 141 trong số 192 quốc gia

Các Chỉ số Phát triển Thế giới (WDI) của Ngân hàng Thế giới ghi nhận tỷ lệ kim ngạch xuất khẩu trên GDP của 192 quốc gia và vùng lãnh thổ. Mức của thế giới là 29.11%, còn Nhật Bản là 22.77%. Xếp theo thứ tự từ cao xuống thấp, Nhật Bản đứng thứ 141.

Đứng đầu là Luxembourg (191.53%), San Marino (185.99%) và Hồng Kông (181.79%). Những nơi vượt 100% là do hoạt động gia công và thương mại trung chuyển giữ vai trò trung tâm trong nền kinh tế, khiến các giao dịch nhập khẩu hàng hóa, gia công rồi tái xuất được cộng dồn. Đứng cuối là Sudan (0.72%), Haiti (3.40%) và Ethiopia (5.54%).

Về tỷ lệ nhập khẩu trên GDP, Nhật Bản đạt 23.64%, đứng thứ 161. Thứ hạng này thấp hơn xuất khẩu.

Dù thường được gọi là “quốc gia lập nghiệp nhờ thương mại”, nhưng xét theo chỉ số mức độ phụ thuộc vào thương mại, Nhật Bản nằm trong nhóm 20% cuối thế giới.

Thứ hạng này cũng phản ánh quy mô kinh tế

Cách đo theo tỷ lệ trên GDP sẽ cho kết quả thấp hơn khi nền kinh tế trong nước — tức mẫu số — càng lớn. Những quốc gia có thị trường nội địa nhỏ buộc phải đưa hàng hóa sản xuất ra bên ngoài, nên tỷ lệ cao; ngược lại, các quốc gia có thị trường nội địa lớn sẽ có tỷ lệ thấp.

Luxembourg, San Marino và Hồng Kông, những nơi đứng đầu, đều có dân số ít hoặc là các nền kinh tế đô thị. Vị trí thứ 141 của Nhật Bản không có nghĩa là nước này “không giao thương”, mà cũng phản ánh quy mô lớn của nền kinh tế vận hành trong nước.

Bức tranh sẽ thay đổi nếu nhìn vào giá trị tuyệt đối, nhưng điều đó không thể hiện qua bảng xếp hạng chỉ dựa trên tỷ lệ GDP.

Độ dày của ngành sản xuất đứng thứ 17 trong số 203 quốc gia

Xét tỷ trọng giá trị gia tăng của ngành sản xuất trong nền kinh tế, Nhật Bản đạt 20.58%, đứng thứ 17 trong số 203 quốc gia và vùng lãnh thổ. Con số này cao hơn mức 14.99% của thế giới trên 5 điểm phần trăm.

Đứng đầu là Puerto Rico (44.14%), Liechtenstein (34.17%) và San Marino (31.77%). Đứng cuối là Bermuda (0.33%), Quần đảo Turks và Caicos (0.45%) và Liên bang Micronesia (0.51%), chủ yếu là các khu vực lấy du lịch hoặc tài chính làm trung tâm.

Dù tỷ trọng ngành sản xuất nằm trong nhóm cao của thế giới, tỷ lệ xuất khẩu trên GDP lại thuộc nhóm thấp. Đây là một cấu trúc trong đó phần lớn hàng hóa sản xuất ra được tiêu thụ trong nước.

Đầu tư trực tiếp từ nước ngoài đứng thứ 25 trong số 204 quốc gia

Về dòng vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài, Nhật Bản đạt khoảng 16.2 tỷ đô la, đứng thứ 25 trong số 204 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tổng của thế giới là khoảng 1,522.8 tỷ đô la, nên thị phần của Nhật Bản vào khoảng 1%.

Đứng đầu là Hoa Kỳ (297.1 tỷ đô la), Singapore (135.1 tỷ đô la) và Hồng Kông (125.8 tỷ đô la), cao gấp 8 đến 18 lần Nhật Bản. Đứng cuối là Thụy Sĩ (-108.4 tỷ đô la), Liechtenstein (-87.2 tỷ đô la) và Hungary (-62.2 tỷ đô la), đều ghi nhận giá trị âm. Đầu tư trực tiếp trở thành số âm khi dòng vốn rút khỏi thị trường vượt dòng vốn vào, vì vậy các trung tâm tài chính có thể biến động rất lớn.

Đối với một quốc gia có quy mô kinh tế thuộc nhóm hàng đầu thế giới, lượng vốn đầu tư chảy vào vẫn ở mức khá khiêm tốn.

Tỷ lệ xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao đứng thứ 44 trong số 186 quốc gia

Xét tỷ lệ sản phẩm công nghệ cao trong xuất khẩu hàng hóa sản xuất, Nhật Bản đạt 17.55%, đứng thứ 44 trong số 186 quốc gia và vùng lãnh thổ. Con số này thấp hơn mức 24.76% của thế giới.

Đứng đầu là Quần đảo Cayman (85.52%), Samoa (76.67%) và Hồng Kông (75.57%). Ở đây cũng cần lưu ý rằng các khu vực có hoạt động thương mại trung chuyển thường dễ đứng ở vị trí cao. Vì mẫu số là giá trị xuất khẩu hàng hóa sản xuất, cơ cấu các mặt hàng trung chuyển sẽ được phản ánh trực tiếp trong tỷ lệ này.

Năm chỉ số đặt cạnh nhau cho thấy điều gì

Năng lực sản xuất nằm trong nhóm hàng đầu thế giới, nhưng tỷ lệ đưa hàng hóa ra bên ngoài lại thuộc nhóm thấp. Hai điều này không mâu thuẫn. Bởi ở những quốc gia có thị trường nội địa lớn, mức độ phụ thuộc vào thương mại đo theo tỷ lệ GDP tất yếu sẽ thấp.

Khi đọc các so sánh quốc tế về thương mại, nên xem trước những quốc gia nào nằm ở nhóm đầu của bảng xếp hạng theo tỷ lệ. Nếu Luxembourg, San Marino và Hồng Kông xuất hiện cùng nhau, đó không phải là “thứ hạng các quốc gia có thương mại sôi động”, mà là “thứ hạng các nền kinh tế có quy mô thương mại lớn so với thị trường nội địa”. Vị trí thứ 141 của Nhật Bản cũng cần được hiểu trên cùng một thước đo.

Nguồn

• Manufacturing, value added (% of GDP)（Chỉ số Phát triển Thế giới của Ngân hàng Thế giới NV.IND.MANF.ZS）
• Foreign direct investment, net inflows (BoP, current US$)（cùng nguồn BX.KLT.DINV.CD.WD）
• High-technology exports (% of manufactured exports)（cùng nguồn TX.VAL.TECH.MF.ZS）
• Exports of goods and services (% of GDP)（cùng nguồn NE.EXP.GNFS.ZS）
• Imports of goods and services (% of GDP)（cùng nguồn NE.IMP.GNFS.ZS）

Tất cả các giá trị đều dựa trên năm mới nhất được ghi nhận của từng chỉ số (năm 2024).

----- ARTICLE ENDS -----